وقتی برای نخستینبار وارد یک کلاس درس با رویکرد هومن میشوید، پیش از هر چیز آرامش، نظم و تفاوت چشمگیر آن با کلاسهای متعارف توجه شما را جلب میکند. این محیط با دقت، شناخت عمیق از نیازهای کودکان و بر پایه اصول علمی طراحی شده است تا زمینهای مناسب برای کشف، تجربه و یادگیری فراهم آورد. در این رویکرد، محیط کلاس تنها یک فضای آموزشی نیست، بلکه معلمی خاموش و اثرگذار است که کودک را در مسیر رشد همراهی میکند.
این محیط آموزشی را میتوان با چهار ویژگی مهم معرفی کرد.
در این کلاسها خبری از ردیفهای طولانی میز و صندلی نیست که همه کودکان را وادار کند تنها به معلم نگاه کنند. فضای کلاس به بخشهای مختلفی تقسیم شده است که هر یک با هدفی مشخص طراحی شدهاند و فرصت تجربه، کشف و یادگیری را در اختیار کودکان قرار میدهند.
کودکان آزادند در میان این بخشها جابهجا شوند و متناسب با علاقه، نیاز و آمادگی خود فعالیتی را انتخاب کنند. این آزادی انتخاب، انگیزه درونی آنها را برای یادگیری تقویت میکند و سبب میشود با تمرکز و اشتیاق بیشتری در فعالیتها مشارکت داشته باشند.
در این میان، معلم نقش سخنران کلاس را ندارد؛ بلکه بهعنوان یک راهنما، مشاهدهگر و همراه، کودک را در زمان مناسب هدایت میکند و شرایط لازم برای یادگیری عمیقتر را فراهم میسازد.
تمام ابزارها و وسایل آموزشی در قفسههایی با ارتفاع مناسب قرار گرفتهاند تا کودکان بتوانند بهصورت مستقل از آنها استفاده کنند.
این ابزارها صرفاً وسایل بازی نیستند، بلکه هرکدام با هدف مشخصی طراحی شدهاند؛ از مکعبهای آموزشی برای درک مفاهیم ریاضی گرفته تا حروف برجسته برای آموزش زبان و ابزارهای فعالیتهای زندگی عملی که به رشد مهارتهای روزمره کمک میکنند.
معمولاً از هر وسیله تنها یک نمونه در کلاس وجود دارد. همین موضوع به کودکان میآموزد برای استفاده از ابزارها صبور باشند، نوبت را رعایت کنند و به حقوق دیگران احترام بگذارند.
یکی دیگر از ویژگیهای این ابزارها، امکان خودارزیابی است؛ به گونهای که کودک در بسیاری از فعالیتها میتواند بدون وابستگی به بزرگسال، خطای خود را تشخیص داده و آن را اصلاح کند. این ویژگی اعتمادبهنفس و استقلال او را تقویت میکند.
شاید در نگاه نخست تصور شود آزادی عمل کودکان به بینظمی منجر میشود، اما واقعیت کاملاً متفاوت است.
در کلاسهای هومن، نظم نتیجه اجبار نیست؛ بلکه حاصل مسئولیتپذیری و احترام متقابل است.
هر وسیله پس از پایان فعالیت باید به جای مشخص خود بازگردانده شود. همین قانون ساده، به کودکان میآموزد نسبت به محیط، وسایل و دیگران احساس مسئولیت داشته باشند.
این نظم درونی، یکی از ارزشمندترین مهارتهایی است که کودکان در این محیط تجربه میکنند و آن را به سایر بخشهای زندگی خود نیز منتقل خواهند کرد.
در رویکرد هومن، زیبایی محیط یک عنصر تزئینی نیست، بلکه بخشی از فرایند آموزش به شمار میرود.
کلاسها معمولاً روشن، منظم و آرامشبخش هستند. استفاده از رنگهای ملایم، نور مناسب، گیاهان، گلهای طبیعی و آثار هنری متناسب با سن کودکان، فضایی دلنشین ایجاد میکند که تمرکز، آرامش و احساس تعلق را در آنان افزایش میدهد.
چنین محیطی به کودکان میآموزد از زیبایی مراقبت کنند و برای محیط اطراف خود ارزش قائل باشند.
در رویکرد هومن، کلاس درس یک فضای ایستا نیست؛ بلکه محیطی زنده، پویا و الهامبخش است که کودک را بدون اجبار، به تجربه، یادگیری و رشد دعوت میکند.
در دبستان دخترانه راه نفیس تلاش کردهایم این محیط غنی و هدفمند را برای دانشآموزان فراهم کنیم تا دختران عزیز در فضایی امن، آرام و سرشار از فرصتهای یادگیری، علاوه بر کسب دانش، مهارتهای فردی، اجتماعی و زندگی را نیز تجربه کرده و برای آیندهای روشن آماده شوند.
